2026 Güncel Mevzuat ve Yargıtay Kararları Işığında Anlaşmalı Boşanma Protokolü Hazırlama Rehberi ve Örnekleri

Evlilik birliğinin sona erdirilmesi, bireylerin hayatında hem duygusal hem de hukuki açıdan en karmaşık geçiş dönemlerinden birini temsil etmektedir. Türk hukuk sisteminde evliliğin yasal olarak tasfiyesi, temel olarak çekişmeli ve anlaşmalı olmak üzere iki farklı usule tabidir. Türk Medeni Kanunu’nun (TMK) 166. maddesinin 3. fıkrasında düzenlenen anlaşmalı boşanma kurumu, evlilik birliğinin temelinden sarsılması durumunda eşlerin özgür iradeleriyle, uzun ve yıpratıcı yargılama süreçlerine girmeden evliliği sonlandırmalarına olanak tanıyan en medeni ve pratik hukuki yöntemdir. Ancak bu sürecin sorunsuz, hızlı ve hak kaybı yaşanmadan tamamlanabilmesi, tarafların boşanmanın tüm fer’i (ikincil ve mali) sonuçları üzerinde eksiksiz bir mutabakata varmalarına ve bu mutabakatı hukuki bir metin olan “Anlaşmalı Boşanma Protokolü” aracılığıyla mahkemeye sunmalarına bağlıdır.

İnternet ortamında sıklıkla karşılaşılan ve standart şablonlardan oluşan taslak metinler, tarafların kendilerine özgü durumlarını, mali yapılarını ve çocukların spesifik ihtiyaçlarını karşılamaktan son derece uzaktır. Bir anlaşmalı boşanma protokolü, esasen boşanma kararının ve tarafların boşanma sonrası yeni hayatlarının “anayasası” niteliğindedir. Hâkim tarafından onaylanıp mahkeme ilamına geçirilerek kesinleştikten sonra, bu protokolün maddelerini değiştirmek (çocukların velayeti ve nafakası gibi kamu düzenini ilgilendiren istisnai olağanüstü hâller dışında) neredeyse imkânsız hâle gelmektedir. Kopyala-yapıştır yöntemiyle hazırlanan, ucu açık ifadeler barındıran veya hukuki terminolojiden yoksun taslaklar; tapu müdürlüklerinde devir işlemlerinin yapılamamasına, icra dairelerinde çocuk teslimi veya nafaka tahsilatı krizlerine ve en nihayetinde tarafların yıllar sürecek yeni davalarla boğuşmasına neden olmaktadır.

Bu kapsamlı rehberde, 2026 yılı güncel mevzuatı, Aile Mahkemelerinin pratik uygulamaları ve özellikle Yargıtay 2. Hukuk Dairesi’nin ziynet eşyaları ile mal paylaşımına yönelik son emsal kararları ışığında, hatasız bir anlaşmalı boşanma protokolünün nasıl hazırlanması gerektiği tüm teknik detaylarıyla incelenecektir. Baltacı Hukuk & Arabuluculuk olarak, Kahramanmaraş Onikişubat merkezli ofisimizden Türkiye’nin 81 iline sunduğumuz “önleyici hukuk” vizyonuyla, tarafların ileride telafisi güç zararlara uğramasını engelleyecek stratejik hukuki kurguları bu makalede şeffaflıkla ortaya koyuyoruz.

Anlaşmalı Boşanma Kurumunun Temel Şartları ve Hukuki Çerçevesi

Bir boşanma davasının “anlaşmalı” statüsünde görülebilmesi ve Aile Mahkemesi tarafından tek celsede karara bağlanabilmesi için kanun koyucu tarafından belirlenmiş ve hâkimin re’sen (kendiliğinden) inceleyeceği mutlak şartlar bulunmaktadır. Bu şartlardan herhangi birinin eksikliği, davanın derhal usulden reddedilmesine veya çekişmeli boşanma davasına dönüşmesine sebebiyet verir.

Evlilik Süresinin Asgari Bir Yıl Olması Kuralı ve İstisnai Çözümler

Kanun koyucu, evlilik kurumunun ciddiyetini korumak, anlık öfke veya geçici uyumsuzluklar nedeniyle alınan ani kararlarla evliliklerin sonlandırılmasını engellemek amacıyla, anlaşmalı boşanma davası açılabilmesi için evliliğin resmi olarak en az 1 yıl sürmüş olması şartını getirmiştir. Bu bir yıllık süre, resmi nikâhın kıyıldığı (nüfus kütüğüne tescil edildiği) tarihten itibaren, boşanma dava dilekçesinin mahkemenin tevzi bürosuna sunulduğu ve harcının yatırıldığı tarihe kadar geçen zaman dilimini kapsar.

Bir yıldan kısa süren evliliklerde eşler nafaka, velayet ve mal paylaşımı dahil her konuda kusursuz bir anlaşmaya varmış olsalar dahi, teknik ve hukuki olarak “anlaşmalı boşanma davası” açılamaz. Böyle bir durumda mahkeme, kanunun emredici hükmü gereği davayı reddedecektir. Ancak hukuki pratiğimizde bu durumun aşılması için uygulanan stratejik bir yöntem mevcuttur: Dava, TMK madde 166/1 uyarınca “Evlilik Birliğinin Temelinden Sarsılması” (şiddetli geçimsizlik) genel sebebine dayalı olarak çekişmeli boşanma davası formatında açılır. Taraflar hazırladıkları protokolü mahkemeye delil ve anlaşma belgesi olarak sunar. Mahkeme sürecinde, tarafların evliliğin temelinden sarsıldığına dair beyanlarını doğrulayacak en az iki tanık dinletilir ve bu usuli işlemlerin ardından süreç yine kısa sürede (genellikle birkaç celse içerisinde) tarafların uzlaştığı şartlar doğrultusunda sonuçlandırılabilir.

Eşlerin Birlikte Başvurusu veya Davayı Kabul İradesi

Anlaşmalı boşanma sürecinin yasal zemin kazanabilmesi için eşlerin mahkemeye ortak imzalı bir dilekçe ile başvurmaları gerekmektedir. Alternatif olarak, eşlerden birinin açtığı boşanma davasına ve mahkemeye sunduğu anlaşmalı boşanma protokolüne, diğer eşin cevap dilekçesiyle veya duruşma esnasında vereceği beyanla tam bir kabul iradesi göstermesi de şartı sağlar. Bu kabul iradesi şarta bağlı olamaz; yani “boşanmayı kabul ediyorum ama nafaka miktarını hâkim belirlesin” şeklindeki bir beyan, anlaşmalı boşanmanın ruhuna aykırı olduğu için davayı doğrudan çekişmeli hale getirir. Tarafların boşanmanın tüm mali sonuçları ve çocukların durumu üzerinde istisnasız bir mutabakata varmış olmaları kanuni bir zorunluluktur.

Hâkim Huzurunda Bizzat Beyan Verme Zorunluluğu

Türk hukuk sisteminde, genel mahkeme teamüllerinden farklı olarak, anlaşmalı boşanma süreçlerinde tarafların duruşma salonunda bizzat bulunmaları emredici bir yasal kuraldır. Tarafların kendilerini uzman bir boşanma avukatı ile temsil ettirmeleri veya yurt dışında yaşamaları, duruşmaya katılma zorunluluğunu ortadan kaldırmaz. Aile Mahkemesi hâkimi, evlilik birliğinin sonlandırılması gibi hayati bir kararda, tarafların iradelerinin herhangi bir dış baskı, tehdit, hile veya hata altında kalmadan, tamamen serbestçe açıklandığına bizzat kanaat getirmekle yükümlüdür.

Hâkim duruşma esnasında taraflara ayrı ayrı boşanmak isteyip istemediklerini ve mahkemeye sunulan protokoldeki imzaların kendilerine ait olup olmadığını, protokol şartlarını kendi hür iradeleriyle kabul edip etmediklerini sorar. Taraflardan birinin duruşmaya mazeretsiz olarak katılmaması veya duruşma esnasında “protokolü imzaladım ama şartları tekrar düşünmek istiyorum” şeklinde bir beyanda bulunması halinde, dava anında anlaşmalı olma vasfını yitirir ve çekişmeli boşanma davasına dönüşerek uzun bir yargılama sürecine evrilir.

Protokolün Mahkemece Onaylanması ve Müdahale Yetkisi

Tarafların kendi aralarında imzaladıkları protokol, mahkeme kararına (ilama) derç edilmedikçe tek başına bağlayıcı bir hukuki belge niteliği taşımaz. Hâkim, tarafların üzerinde uzlaştığı düzenlemeleri inceleyerek hukuka, ahlaka ve kanunun emredici hükümlerine uygunluğunu denetler. Bu denetim özellikle müşterek çocukların durumunu ilgilendiren maddelerde (velayet, iştirak nafakası ve kişisel ilişki) son derece katıdır. Eğer hâkim, ebeveynlerin üzerinde anlaştığı velayet düzenlemesinin veya nafaka miktarının çocuğun fiziksel, zihinsel veya ahlaki gelişimine zarar vereceğini (çocuğun üstün yararına aykırı olduğunu) tespit ederse, protokolde re’sen değişiklik yapılmasını talep edebilir. Taraflar hâkimin önerdiği bu yeni düzenlemeyi kabul ettikleri takdirde boşanma hükmü kurulur; aksi halde uzlaşma bozulmuş sayılır ve dava reddedilir veya çekişmeli olarak devam eder.

Protokolün Anayasası: Çocuğun Üstün Yararı ve Velayet Düzenlemeleri

Bir boşanma sürecinde taraflar arasındaki en hassas denge ve ilerleyen yıllarda en çok uyuşmazlık yaratan konu, müşterek çocukların hukuki durumudur. Türk Medeni Kanunu ve yerleşik Yargıtay içtihatları, velayet hakkının düzenlenmesinde anne veya babanın kişisel isteklerini, ekonomik güçlerini veya kusur durumlarını değil, mutlak surette “Çocuğun Üstün Yararı” (Best Interest of the Child) ilkesini merkeze almaktadır. Bu nedenle anlaşmalı boşanma protokolünün velayete ilişkin maddeleri, ileride yoruma mahal vermeyecek somutlukta kaleme alınmalıdır.

Velayet Kriterleri ve Yaş Gruplarına Göre Yargıtay Yaklaşımı

Mahkemeler, velayet kararını onaylarken çocuğun içinde bulunduğu yaş grubunu ve bu yaş grubunun pedagojik ihtiyaçlarını temel kriter olarak değerlendirir. Yargıtay’ın istikrar kazanmış kararları doğrultusunda yaş gruplarına göre velayet yaklaşımı şu şekildedir:

• 0-3 ve 3-6 Yaş Grubu (Mutlak Anne Şefkati Dönemi): Bu yaş aralığındaki çocukların bedensel, zihinsel ve ruhsal gelişimleri için anne bakımına ve şefkatine mutlak surette muhtaç oldukları kabul edilir. Annenin maddi durumunun yetersiz olması, işsiz olması veya boşanmada kusurlu taraf olması (örneğin zina sebebiyle boşanma durumu hariç olmak üzere çocuğa zarar vermeyen kusurlar), bu kuralı tek başına değiştirmez. Annenin yaşam tarzı çocuğun sağlığına, ahlaki gelişimine veya can güvenliğine ağır ve somut bir tehdit oluşturmadıkça (ağır psikiyatrik rahatsızlıklar, madde bağımlılığı veya çocuğa yönelik şiddet gibi istisnai durumlar ispatlanmadıkça), mahkemeler bu yaş grubundaki çocukların velayetinin anneye verilmesini bekler ve protokolü buna göre onaylar.

• Kardeşlerin Ayrılmaması İlkesi: Pedagojik açıdan, anne ve babasının ayrılığının travmasını yaşayan çocukların, bir de birbirlerinden koparılarak kardeşlik bağlarının zedelenmesi istenmez. Bu nedenle, zorunlu ve çok istisnai gerekçeler bulunmadıkça, protokolde tüm kardeşlerin velayetinin aynı ebeveynde toplanması esastır.

• İdrak Çağındaki Çocuklar (8-12 Yaş ve Üzeri): Çocuğun çevresinde olup bitenleri algılayabildiği, kendi kararlarını verebildiği ve olayları ayırt edebildiği döneme “idrak çağı” denir. Yargıtay uygulamalarında genellikle 8 yaş ve üzeri çocuklar idrak çağında kabul edilir. Anlaşmalı boşanmalarda dahi, hâkim gerekli görürse uzman pedagoglar aracılığıyla çocuğun fikrini sorabilir. Eğer tarafların protokoldeki velayet anlaşması çocuğun beyanı ve isteği ile açıkça çelişiyorsa, mahkeme pedagog raporunu dikkate alarak çocuğun üstün yararı gereği velayet düzenlemesine müdahale edebilir.

Uluslararası Normlar Işığında Ortak Velayet Kavramı

Geleneksel Türk Hukuku sisteminde velayetin anne veya babadan yalnızca birine verilmesi zorunluyken, Türkiye’nin taraf olduğu uluslararası sözleşmeler (özellikle İnsan Hakları Avrupa Sözleşmesi Ek 7 No.lu Protokol) ve güncel Yargıtay İçtihadı Birleştirme kararları ile “Ortak Velayet” (Joint Custody) kurumu hukuk sistemimize entegre edilmiştir. 2026 yılı uygulamalarında, ebeveynlerin çocuğun eğitim, sağlık, barınma ve geleceğine dair konularda ortak karar alma iradesi göstermeleri ve aralarında ciddi bir husumet bulunmaması şartıyla, anlaşmalı boşanma protokolüne ortak velayet maddesi eklenebilmektedir. Ancak ortak velayet kararının infazında sorun yaşanmaması için, çocuğun fiilen hangi ebeveynin yanında ikamet edeceği (fiili bakım) ve nafaka ödemelerinin kime yapılacağı protokolde çok net sınırlarla çizilmelidir.

Kişisel İlişki Tesisi: Muğlaklığın Yarattığı Hukuki Krizler

Velayeti kendisine bırakılmayan ebeveynin, çocukla kuracağı bağın sürdürülmesi yasal bir haktır. Uygulamada tarafların sıklıkla düştüğü en büyük hata, protokol metnine “Baba/Anne çocukla istediği zaman görüşebilir” veya “Taraflar kendi aralarında anlaşarak çocukla görüşme günlerini belirleyeceklerdir” gibi son derece soyut, ucu açık ve iyi niyete dayalı maddeler eklemeleridir. Bu tür muğlak ifadeler, boşanma sonrasında eski eşler arasında yaşanabilecek en ufak bir gerginlikte, velayeti elinde bulunduran tarafın çocuğu göstermemesiyle sonuçlanmakta ve infaz kabiliyeti olmadığı için icra takiplerini imkânsız kılmaktadır.

Bu nedenle kişisel ilişki takvimi; matematiksel bir kesinlikle, yılı, ayı, günü ve saati belirtecek şekilde kaleme alınmalıdır. İnfazda tereddüt yaratmayacak doğru bir yazım tekniği şu şekilde olmalıdır: “Velayeti anneye bırakılan müşterek çocuk ile baba arasında; her ayın 1. ve 3. hafta sonu Cumartesi günü sabah saat 10:00’dan Pazar günü akşam saat 17:00’ye kadar; dini bayramların (Ramazan ve Kurban Bayramı) 2. günü saat 10:00 ile 3. günü saat 17:00 arasında; her yıl sömestr tatilinin ilk haftası Pazartesi saat 10:00’dan Pazar saat 17:00’ye kadar ve yaz tatillerinde her yıl 1 Temmuz saat 10:00 ile 31 Temmuz saat 17:00 tarihleri arasında babanın çocuğun ikametgâhından alıp süresi sonunda tekrar ikametgâhına bırakması suretiyle yatılı olarak şahsi ilişki kurulacaktır.”

Ayrıca, 2026 yılı güncel icra ve infaz düzenlemeleri kapsamında, çocuk teslimi işlemleri icra müdürlüklerinden alınarak Adalet Bakanlığı bünyesinde kurulan Adli Destek ve Mağdur Hizmetleri Müdürlüklerine (Çocuk Görüşme Merkezleri) devredilmiştir. Protokolün bu yeni yasal altyapıya uygun şekilde, pedagogların ve uzmanların yönlendirmeleriyle uyumlu tasarlanması, çocuğun psikolojik travma yaşamasını engelleyen en temel hukuki güvencedir.

Nafaka Hukuku: İştirak ve Yoksulluk Nafakası Kriterleri

Boşanmanın mali sonuçlarının en önemli ayaklarından biri olan nafaka düzenlemeleri, TMK kapsamında iki ana başlıkta incelenir: Yoksulluk nafakası (eş için) ve iştirak nafakası (müşterek çocuk için). Protokol hazırlanırken bu iki nafaka türünün hukuki doğası birbirine karıştırılmamalı ve tahsilat aşamasında sorun yaşanmaması için ayrı ayrı maddelendirilmelidir.

Yoksulluk Nafakası ve Feragat Müessesesi

Yoksulluk nafakası, evlilik birliğinin sona ermesi nedeniyle ekonomik olarak yoksulluğa düşecek olan eş lehine, diğer eşin mali gücü oranında süresiz olarak ödenmesine karar verilen nafakadır. Anlaşmalı boşanmalarda taraflar, yoksulluk nafakası talep edip etmediklerini protokolde kesin bir dille belirtmelidir. Eğer eşlerden biri nafaka talep etmiyorsa, metne “Tarafların birbirlerinden yoksulluk nafakası talebi yoktur ve yoksulluk nafakası talep hakkından gayrikabili rücu (geri dönülemez) şekilde feragat etmektedirler” ibaresi eklenmelidir.

Buradaki en kritik hukuki nokta şudur: Yoksulluk nafakası, anlaşmalı boşanma protokolünde bir kez feragat edildiğinde, boşanma kararı kesinleştikten sonra tarafların ekonomik durumu ne kadar kötüleşirse kötüleşsin (işten çıkarılma, iflas, ağır hastalık vb.), bir daha asla ve hiçbir mahkemeden talep edilemez. Bu nedenle, ileride yaşanabilecek ekonomik riskler değerlendirilmeden bilinçsizce atılan imzalar, ağır mağduriyetlere yol açmaktadır.

İştirak Nafakası ve 2026 Yılı Hesaplama Dinamikleri

İştirak nafakası ise, velayeti kendisine bırakılmayan eşin, müşterek çocuğun barınma, gıda, giyim, sağlık ve özellikle eğitim giderlerine kendi ekonomik gücü oranında katılması zorunluluğudur. Yoksulluk nafakasının aksine, iştirak nafakası özünde ebeveynin değil, çocuğun hakkıdır. Bu sebeple, velayeti alan ebeveyn protokolde “Çocuk için nafaka istemiyorum” diyerek iştirak nafakasından feragat etse dahi, bu feragat hukuken geçerli kabul edilmez. Velayeti alan ebeveyn, çocuğun artan ihtiyaçlarını gerekçe göstererek boşanmadan aylar veya yıllar sonra “İştirak Nafakası Davası” açarak diğer ebeveynden nafaka talep etme hakkına her zaman sahiptir.

İştirak nafakasının miktarı belirlenirken, hukuk sistemimizde sabit bir yüzde (örneğin maaşın %25’i gibi) uygulaması yoktur. Hâkim, tarafların Sosyal ve Ekonomik Durum (SED) raporlarını inceler. Çocuğun özel okul veya devlet okulu masrafları, servis ücretleri, kurs giderleri ve tarafların maaş bordroları, tapu kayıtları ve yaşam standartları birlikte değerlendirilir. İşsiz olmak, iştirak nafakası ödeme yükümlülüğünü tamamen ortadan kaldırmaz; mahkemeler, çalışmaya fiziksel engeli bulunmayan bir bireyin asgari ücret düzeyinde gelir elde edebileceğini varsayarak, asgari düzeyde de olsa bir nafaka ödenmesine hükmeder. Nafaka ödememek, İcra ve İflas Kanunu kapsamında disiplin suçu teşkil eder ve İcra Ceza Mahkemelerinde açılacak dava neticesinde ödeme yapılana kadar 3 aya kadar “tazyik hapsi” (zorlayıcı hapis) cezası ile sonuçlanabilir. Bu nedenle protokolde ödenebilir ve rasyonel bir nafaka tutarı belirlenmesi esastır.

Tablo 1: Nafaka Türleri Karşılaştırma Tablosu

Enflasyon Kalkanı: ÜFE/TÜFE Artış Şartı

Protokol metninde iştirak veya yoksulluk nafakası için sabit bir tutar (örneğin “Aylık 10.000 TL”) belirlenip bırakılırsa, bu tutar ülkenin mevcut enflasyonist ortamında kısa süre içerisinde satın alma gücünü kaybederek eriyecektir. Bu durumun önüne geçmek ve tarafları her yıl mahkeme kapılarında yeni bir “Nafaka Artırım Davası” açmak zorunda bırakmamak için, madde metnine otomatik artış klozu eklenmelidir. İdeal bir yazım tekniği: “Belirlenen iştirak/yoksulluk nafakası miktarı, kararın kesinleştiği tarihi takip eden her yılın aynı ayında, Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından açıklanan on iki aylık ortalamalara göre Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE) / Üretici Fiyat Endeksi (ÜFE) oranında otomatik olarak artırılacaktır.” şeklinde olmalıdır.

Maddi ve Manevi Tazminat Taleplerinin Tasfiyesi

Türk Medeni Kanunu’nun 174. maddesi uyarınca, mevcut veya beklenen menfaatleri boşanma yüzünden zedelenen kusursuz veya daha az kusurlu taraf, kusurlu taraftan uygun bir maddi tazminat isteyebilir. Benzer şekilde, boşanmaya sebep olan olaylar yüzünden kişilik hakkı saldırıya uğrayan taraf da manevi tazminat talep edebilir.

Anlaşmalı boşanma protokolünde, tarafların evlilik birliği içindeki eylemlerden kaynaklanan maddi ve manevi tazminat taleplerini kesin bir biçimde karara bağlamaları zorunludur. Eğer tazminat ödenecekse; tutarı, ödeme tarihi, döviz veya Türk Lirası cinsi ve ödemenin banka kanalıyla mı yoksa elden mi yapılacağı detaylandırılmalıdır. Eğer tarafların birbirlerinden tazminat talebi bulunmuyorsa, protokole “Tarafların evlilik birliğinin sarsılmasından kaynaklı birbirlerinden TMK m. 174 uyarınca herhangi bir maddi ve manevi tazminat talebi bulunmamaktadır. Taraflar, tazminat haklarından gayrikabili rücu feragat etmiş olup birbirlerini tam anlamıyla ibra etmişlerdir” maddesi eklenmelidir.

Amatörce hazırlanan sözleşmelerde sıklıkla görülen “Tarafların maddi ve manevi tazminat taleplerine ilişkin yasal hakları saklıdır” şeklindeki ifadeler, ihtilafın çözülmediğini ve boşanma sonrasında yeni bir çekişmeli davanın kapıda olduğunu gösterdiğinden, mahkemeler genellikle bu belirsizliği kabul etmez ve davanın anlaşmalı vasfını ortadan kaldırır.

Mal Rejiminin Tasfiyesi ve Gayrimenkul Devirleri

Evlilik birliği içerisinde edinilen malların (edinilmiş mallara katılma rejimi) tasfiyesi, boşanma davalarının en teknik ve mali değeri en yüksek bölümüdür. Anlaşmalı boşanma sonrasında eski eşler arasında açılan yeni davaların büyük bir çoğunluğu, protokolde eksik veya hatalı düzenlenen mal paylaşımı maddelerinden kaynaklanmaktadır. Eğer taraflar protokolde mal paylaşımına dair (ev, araba, banka hesapları, hisse senetleri) hiçbir beyanda bulunmamışlarsa veya “mal rejimi hususunu kendi aramızda daha sonra çözeceğiz” diyerek konuyu dışarıda bırakmışlarsa, boşanma kararının kesinleştiği tarihten itibaren 10 yıllık zamanaşımı süresi içerisinde bağımsız bir “Mal Rejiminin Tasfiyesi Davası” açılabilmektedir.

Sürecin tek kalemde, kalıcı olarak ve hukuki güvenceyle bitirilebilmesi için mal paylaşımı şu kurallara riayet edilerek protokolde düzenlenmelidir:

• Gayrimenkuller (Taşınmaz Mallar): Sadece “Tarafların oturduğu ev kadına bırakılacaktır” veya “İstanbul’daki ev erkeğin olacaktır” gibi genel tanımlamalar hukuken geçersizdir ve tapu müdürlüklerinde hiçbir işlem yapılamaz. Gayrimenkul devirleri için; il, ilçe, mahalle, ada, parsel, pafta, bağımsız bölüm numarası ve cilt/sayfa bilgileri eksiksiz olarak protokol metnine işlenmelidir. Ayrıca, bu devir esnasında oluşacak tapu harçları ve döner sermaye masraflarının hangi tarafça (veya yarı yarıya) ödeneceği de açıkça belirtilmelidir.

• Araçlar (Taşınır Mallar): Araç devirlerinde plaka numarası, marka, model ve ruhsat sahibi bilgileri yazılarak aracın mülkiyetinin kimde kalacağı, banka kredisi varsa bu kredi ödemelerinin sorumluluğunun kime devredileceği kararlaştırılmalıdır.

• Banka Hesapları ve Nakit Varlıklar: Taraflar, birbirlerinin banka hesaplarındaki mevduatlar, kripto para borsalarındaki varlıklar veya yatırım fonları üzerinde hak iddia edip etmediklerini ibra etmelidir. “Taraflar banka hesaplarındaki mevduatları paylaşmış olup, birbirlerinden bu yönde bir katılma alacağı veya değer artış payı talepleri bulunmamaktadır” cümlesi koruyucu bir maddedir.

• Müşterek Ev Eşyaları: Ev içerisindeki beyaz eşyalar, mobilyalar ve elektronik cihazların paylaşımı liste halinde eklenebilir veya genel bir ibra cümlesi ile (“Ev eşyaları fiilen paylaşılmıştır, başkaca talep yoktur”) sonuca bağlanabilir.

2026 Yargıtay İçtihatları Işığında Ziynet Eşyası (Düğün Takıları) Paylaşımı

Türk toplum yapısında düğünlerde takılan ziynet eşyaları (altın, nakit para vb.), evliliğin ekonomik bir teminatı olarak görüldüğünden, boşanma sürecindeki en şiddetli tartışmalar bu alanda yaşanmaktadır. Ziynet eşyalarının paylaşımına dair Yargıtay uygulamaları, 2023 yılından itibaren Yargıtay 2. Hukuk Dairesi’nin verdiği emsal kararlarla radikal bir şekilde değişmiş ve 2025-2026 yargı yılı içtihatlarıyla yepyeni bir hukuki zemine oturmuştur.

Eski Uygulama vs. Yeni Yargıtay Kriterleri

Geçmiş yıllardaki yerleşik içtihatlara göre; düğünde kime takılırsa takılsın (erkeğe veya kadına) ve niteliği ne olursa olsun tüm ziynet eşyaları kural olarak kadına “bağışlanmış” sayılır ve kadının kişisel malı olarak kabul edilirdi. Ancak Yargıtay 2. Hukuk Dairesi’nin (Örn: 2025/2669 K. ve 2024/2402 K.) peş peşe verdiği dönüm noktası niteliğindeki kararlarla, “Kime takıldıysa onundur” prensibi hukuka egemen olmuştur.

2026 yılı güncel kural hiyerarşisi şu şekildedir:

1. Cinsiyete Göre Aidiyet (Temel Kural): Kadına takılan tüm takılar (çeyrek altın, bilezik vb.) kadının; damada takılan takılar ve paralar ise damadın kişisel malı sayılmaktadır.

2. Kadına Özgü Takı İstisnası: Ancak, yapısı gereği yalnızca “kadına özgü” olan ziynet eşyaları (örneğin; burma bilezik, gerdanlık, küpe), düğün merasimi sırasında damada takılmış olsa bile niteliği gereği kadına ait kabul edilmektedir.

3. Ortak Kese / Takı Sandığı: Düğünde kişilerin üzerine takılmayıp ortak bir takı sandığına veya kesesine atılan takılar için cinsiyete özgülük aranır. Özgülük tespit edilemiyorsa (örneğin çeyrek altın, gram altın, nakit para), bu değerler tarafların ortak malı (yarı yarıya paylaşıma tabi) kabul edilir.

Protokolde Ziynet Eşyalarının Tasfiyesi

Ziynet eşyalarının boşanma öncesinde bozdurularak ev, araba alınması veya eşin borçlarının ödenmesi için harcanmış olması, iade yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz. Kural olarak, bağışlama amacı olmaksızın bozdurulan takıların iade edilmesi gerekir.

Anlaşmalı boşanma protokolünde taraflar, bu karmaşık yapıyı sonlandırmak zorundadır. Aksi takdirde, boşanma kesinleştikten sonra 10 yıl içinde açılacak ayrı bir “Ziynet Alacağı Davası” ile mahkeme, bilirkişiler aracılığıyla tarafların düğün videolarını saniye saniye izleterek kime kaç gram altın takıldığını hesaplatmak zorunda kalır ki bu, son derece masraflı ve yorucu bir süreçtir. Protokolde taraflar; “Ziynet eşyaları taraflar arasında rızaen paylaşılmıştır”, “Tüm ziynet eşyaları davacı kadında kalacaktır” veya “Ziynet eşyalarına yönelik tarafların birbirlerinden hiçbir hak ve alacak talebi kalmamıştır” şeklinde net beyanlarla konuyu mahkeme ilamına derç etmelidir.

Yargılama Süreci, UYAP Vatandaş Portalı ve İstinaf Aşaması

Anlaşmalı boşanma protokolünün imzalanmasıyla süreç tamamlanmaz; belgenin yasal bir hüviyet kazanabilmesi için Aile Mahkemesinin onayından geçmesi ve kararın kesinleşmesi şarttır.

Dava Açılışı ve Görevli/Yetkili Mahkeme

Anlaşmalı boşanma davalarında görevli mahkeme, tarafların aile içi uyuşmazlıklarına bakmakla ihtisaslaşmış olan Aile Mahkemeleridir. Aile mahkemesinin kurulu bulunmadığı daha küçük ilçelerde ise Asliye Hukuk Mahkemeleri, davanın türüne göre “Aile Mahkemesi Sıfatıyla” bu davaları görürler. Çekişmeli boşanma davalarında yetki kuralları (davacı veya davalının yerleşim yeri veya son 6 aydır birlikte oturdukları yer) kesin uygulanırken; anlaşmalı boşanmalarda tarafların rızası bulunduğu için yetki itirazı ileri sürülmez. Dolayısıyla taraflar diledikleri yerdeki adliyede (Örneğin ikametleri İstanbul’da olsa bile memleketleri Kahramanmaraş Onikişubat adliyesinde) bu davayı açabilirler.

UYAP Vatandaş Portalı Üzerinden Dijital Takip

Adalet Bakanlığı’nın sunduğu dijital altyapı sayesinde taraflar, açılan boşanma davasının her aşamasını fiziken adliyeye gitmeden takip edebilirler. e-Devlet şifresi, Mobil İmza, Elektronik İmza, T.C. Kimlik Kartı veya İnternet Bankacılığı yöntemlerinden biri kullanılarak sisteme girilen UYAP Vatandaş Portalı üzerinden; mahkemenin düzenlediği tensip zaptı, duruşma günü ve saati, sunulan bilirkişi raporları ve kararın kesinleşme şerhi anlık olarak görüntülenebilir ve indirilebilir. Dava dilekçesi ve ıslak imzalı protokol tevzi bürosuna teslim edildikten sonra (veya e-imza ile UYAP üzerinden açıldıktan sonra), mahkemenin iş yüküne göre genellikle 1 hafta ile 1 ay içerisinde duruşma günü tayin edilir.

Duruşma Günü, Gerekçeli Karar ve İstinaf (Temyiz) Süreci

Duruşma günü tarafların hâkim huzurunda boşanma iradelerini ve protokol şartlarını sözlü olarak teyit etmelerinin ardından hâkim “tarafların anlaşmalı olarak boşanmalarına” karar verdiğini açıklar. Ancak duruşma salonunda verilen bu kısa karar ile evlilik hukuken sona ermiş olmaz. Hâkim duruşmadan sonra, tarafların anlaştığı tüm detayları, velayet ve mal paylaşımı maddelerini içeren detaylı “Gerekçeli Karar” metnini yazar. Bu gerekçeli karar taraflara (veya avukatlarına) tebliğ edilir.

Tebliğ tarihinden itibaren tarafların karara itiraz etmek için 2 haftalık İstinaf (üst mahkeme) başvuru süresi başlar. Taraflar bu süreyi beklemek istemezlerse, mahkemeye ortaklaşa “İstinaftan Feragat Dilekçesi” sunarak kararın derhal kesinleşmesini sağlayabilirler. Karar kesinleştiğinde mahkeme, durumu nüfus müdürlüklerine bildirir ve tarafların medeni hali “boşanmış” olarak güncellenir.

İstinaf Edilirse Ne Olur? (Anlaşmadan Dönme): Türk Medeni Kanunu m. 166/3 uygulamalarında, taraflar duruşmada anlaşmış olsalar dahi, karar kesinleşinceye kadar (2 haftalık istinaf süresi içinde) her zaman boşanma iradelerinden veya protokol şartlarından geri dönebilirler (rücu edebilirler). Yargıtay kararlarına göre eşlerden birinin, örneğin “nafaka miktarını düşük buldum” diyerek kararı istinaf etmesi, anlaşmalı boşanma iradesinin bozulması anlamına gelir. Bu durumda istinaf mahkemesi kararı bozar ve dava “Çekişmeli Boşanma Davası”na dönüşerek en baştan görülmeye başlar. Çekişmeli yargılama süreci; dilekçeler aşaması, ön inceleme duruşması, tahkikat (delil toplama, tanık dinleme, pedagog raporu alma) ve sözlü yargılama aşamalarından oluşan ve 2 ila 7 yıl sürebilecek yıpratıcı bir hukuk mücadelesini ifade eder. Bu nedenle protokolün her iki tarafı da tatmin edecek hukuki mükemmellikte hazırlanması, istinaf riskini ortadan kaldıran en büyük güvencedir.

2026 Yılı Avukatlık Ücretleri ve Mahkeme Masrafları

Anlaşmalı boşanma davası sürecinin maliyetleri, temel olarak devlete ödenen harç/masraflar ile profesyonel temsil hizmeti alınan avukata ödenen vekalet ücretinden oluşur.

Devlet masrafları, davanın açılışı esnasında vezneye yatırılan peşin harç, başvurma harcı ve gider avansını (tebligat ve posta masrafları) kapsar. 2026 yılı itibarıyla mahkeme harcı ve yargılama giderleri ortalama 5.000 TL – 6.000 TL; başvuru ve tebligat giderleri ise yaklaşık 2.000 TL – 2.500 TL civarındadır. Toplamda yaklaşık 7.000 TL – 8.500 TL aralığında bir mahkeme masrafı söz konusudur. Bu masrafların kimin tarafından karşılanacağı protokolde (örneğin “Yarı yarıya ödenecektir” veya “Davacı tarafça karşılanacaktır” şeklinde) düzenlenmelidir.

Avukatlık ücretleri ise Türkiye Barolar Birliği tarafından yayımlanan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi (AAÜT) ile sınırlandırılmıştır. 2026 yılı AAÜT uyarınca, aile mahkemelerinde görülen boşanma davaları için belirlenen taban ücret 45.000 TL + KDV (yaklaşık 49.500 TL) tutarındadır. Avukatların bu tutarın altında hizmet vermesi yasaktır. Ancak bu asgari bir limittir; davanın taraflar arasındaki ekonomik büyüklüğü, mal rejiminin karmaşıklığı, tarafların sosyal statüleri ve avukatın/hukuk bürosunun tecrübesine bağlı olarak piyasa ortalamasında anlaşmalı boşanma avukatlık ücretleri 25.000 TL (ücretsiz hukuki yardımlar veya özel anlaşmalar hariç) ile 80.000 TL arasında değişebilmektedir. Tüm sürecin avukatla yürütüldüğü senaryoda toplam maliyet 35.000 TL ile 90.000 TL arasında şekillenmektedir. (Çekişmeli davalarda asgari ücret 110.000 TL bandındadır ve mal paylaşımı taleplerinde dava değerine göre %16 gibi nispi oranlar eklenir).

Tablo 2: 2026 Yılı Anlaşmalı Boşanma Maliyet Yapısı Özeti

Baltacı Hukuk ve Arabuluculuk Farkıyla Süreç Yönetimi

Anlaşmalı boşanma süreci; velayet hukuku, icra ve infaz hukuku, borçlar hukuku (tazminatlar ve mal rejimleri) disiplinlerinin eşzamanlı ve birbiriyle entegre şekilde uygulandığı çok boyutlu bir sözleşmeler hukuku operasyonudur. Yanlış kurgulanan bir protokol, eski eşleri ömür boyu adliye koridorlarında birbirine bağlayacak yeni davaların habercisidir.

Baltacı Hukuk & Arabuluculuk olarak, 2012 yılından bu yana Kahramanmaraş Onikişubat’ta bulunan merkezimizden edindiğimiz yerel samimiyetle, ulusal çapta sunduğumuz kurumsal profesyonelliği birleştirerek Türkiye’nin 81 ilinde hukuki danışmanlık ve temsil hizmeti sunmaktayız. Av. Şeref Baltacı ve uzman avukat kadromuzla, aile hukuku uyuşmazlıklarında “önleyici hukuk” prensibiyle hareket ediyoruz. Özellikle 10. Yargı Paketi ile değişen infaz düzenlemeleri ve Yargıtay’ın güncel mal paylaşımı ile ziynet eşyası içtihatlarını protokol taslaklarımıza anlık olarak yansıtarak, müvekkillerimizin anlaşmalı boşanma sürecini (protokolün baştan sona eksiksiz kurgulanması, dava açılışı, duruşma temsili ve kararın sorunsuz infazı dâhil) hızlı, ekonomik ve kesin bir hukuki güvenlik kalkanı altında tasfiye ediyoruz.

Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

1. Hâkim, kendi aramızda anlaştığımız ve imzaladığımız protokolü değiştirebilir mi?

Evet, hâkimin protokol üzerinde özellikle kamu düzenini ilgilendiren konularda müdahale ve değişiklik yapma yetkisi bulunmaktadır. Hâkimler, mal paylaşımı ve tazminat gibi tarafların sadece kendilerini ilgilendiren mali konularda kural olarak tarafların iradesine saygı duyar ve müdahale etmez. Ancak iş müşterek çocuklara geldiğinde, TMK uyarınca hâkimin re’sen araştırma ve koruma yükümlülüğü vardır. Çocuğun menfaatine aykırı bulunan velayet düzenlemeleri, uygulanması fiziksel olarak imkânsız kişisel ilişki (görüşme) günleri veya çocuğun asgari eğitim ve bakım giderlerini karşılamaktan uzak sembolik iştirak nafakası miktarları hâkim tarafından değiştirilebilir. Taraflar hâkimin önerdiği bu değişiklikleri onaylarsa karar kesinleşir; onaylamazlarsa dava reddedilir veya çekişmeli boşanmaya dönüşür.

2. Anlaşmalı boşanma davasında eşim iş seyahatinde olduğu için duruşmaya katılamazsa ne olur? Avukatı onun yerine katılabilir mi?

Anlaşmalı boşanmanın en temel, katı ve esnetilemez kanuni şartı, her iki tarafın da duruşma salonunda hâkim huzurunda bizzat hazır bulunmasıdır. Eşinizin kendisine ait özel bir vekaletnameyle yetkilendirdiği bir avukatı bulunsa dahi bu kural kesinlikle değişmez. Hâkim, evliliği sonlandırma iradesini doğrudan tarafların yüzüne karşı duymak zorundadır. Eşlerden biri hastalık, iş seyahati veya yurt dışında bulunma gibi sebeplerle duruşmaya katılmazsa dava o celsede anlaşmalı olarak sonuçlandırılamaz, ertelenir. Katılmama durumu ısrarla devam ederse dava “çekişmeli boşanma davasına” dönüşür ve süreç uzar.

3. Protokolü imzaladık ve duruşma da yapıldı. Eşim sonradan bu anlaştığımız şartlardan vazgeçebilir mi?

Evet, kararın hukuken kesinleşmesine kadar geçen süre içerisinde vazgeçme hakkı mevcuttur. Duruşma salonunda hâkimin boşanma kararını sözlü olarak açıklaması, evliliğin resmiyette bittiği anlamına gelmez. Mahkeme “gerekçeli kararı” yazar ve bu karar taraflara posta yoluyla (veya avukatlarına UYAP üzerinden) tebliğ edilir. Tebliğden itibaren başlayan 2 haftalık yasal istinaf (itiraz) süresi dolmadan, eşlerden biri karara veya protokol şartlarına itiraz ederse, anlaşmalı boşanma iradesinden dönmüş kabul edilir. Bu itiraz, boşanma hükmünü geçersiz kılar ve davanın bütünüyle çekişmeli boşanma davası olarak sıfırdan görülmesine neden olur.

4. Mal paylaşımını sonraya bıraktık ve protokolde belirtmedik. Boşandıktan sonra ev ve arabalar için dava açabilir miyim?

Evet, dava açabilirsiniz ancak bu, masraflı ve uzun bir süreci beraberinde getirir. Anlaşmalı boşanma protokolünde ev, araç, banka hesapları veya ziynet eşyaları gibi mal varlıklarının nasıl paylaşılacağına dair “taraflar birbirlerini ibra etmiştir”, “herhangi bir hak talepleri yoktur” veya “ev kadına verilmiştir” gibi hiçbir ibareye yer verilmemişse, tarafların dava hakkı düşmez. Boşanma kararının kesinleştiği tarihten itibaren 10 yıllık zamanaşımı süresi içerisinde Aile Mahkemesinde ayrı bir “Mal Rejiminin Tasfiyesi” veya “Ziynet Alacağı” davası açarak yasal haklarınızı talep edebilirsiniz. Ancak bu uzun süreli ihtilafları engellemek adına mal paylaşımını net bir şekilde protokolde tamamlamak en sağlıklı yaklaşımdır.

5. Çocuğum için iştirak nafakası istemediğimi protokole yazdım. İleride çocuğumun masrafları artarsa tekrar nafaka isteyebilir miyim?

Evet, kesinlikle isteyebilirsiniz. Boşanma hukukundaki en temel ayrımlardan biri budur: Kendi adınıza alacağınız yoksulluk nafakasından protokolde feragat ederseniz bir daha asla dava açamazsınız. Ancak müşterek çocuk için bağlanan “İştirak Nafakası”, özünde sizin değil çocuğunuzun temel yaşam ve eğitim hakkıdır. Kanun koyucu, çocuğun hakkından anne veya babanın feragat edemeyeceğini öngörmüştür. Dolayısıyla protokolde “çocuk için nafaka istemiyorum” demiş olsanız bile, çocuğun büyümesi, okula başlaması veya ihtiyaçlarının artması sebebiyle ilerleyen yıllarda her zaman “İştirak Nafakası Talebi” ile yeni bir dava açabilirsiniz.

6. Avukat tutmadan kendimiz bir protokol hazırlayıp süreci yürütebilir miyiz?

Türk Hukukunda, ceza davalarındaki zorunlu müdafilik halleri dışında hiçbir dava türünde avukatla temsil edilme zorunluluğu yoktur. Eşinizle birlikte bir protokol hazırlayıp ilgili harçları yatırarak süreci tek başınıza UYAP üzerinden veya adliye tevzi bürosundan yürütebilirsiniz. Ancak; velayet takviminin icra infaz kurallarına uygun yazılmaması, nafakaya TÜFE artış klozu eklenmemesi, tapu devri için gereken ada/parsel kodlarının atlanması veya ziynet eşyalarına yönelik Yargıtay’ın en güncel “kime takıldıysa onundur” prensibinin bilinmemesi, internetten indirilen standart taslakların yarattığı en büyük tehlikelerdir. Yapılacak basit bir terminoloji hatası, geri dönülemez hak kayıplarına yol açacağından uzman bir boşanma avukatından en azından danışmanlık hizmeti alınması hukuki güvenliğiniz için hayati önem taşır.